Branżowa szkoła I stopnia klasa 3 – WOS
TEMAT: Nieletni wobec prawa – zasady odpowiedzialności karnej osób nieletnich.
( strona106)
Polskie prawo, w odniesieniu do osób młodych, posługuje się różnymi pojęciami:
| Prawo karne | Nieletni – osoba, która w momencie popełnienia czynu zabronionego nie ukończyła 17. roku życia. Młodociany – osoba, która w chwili popełnienia czynu zabronionego nie osiągnęła 21. roku życia i w chwili orzekania przed sądem pierwszej instancji nie osiągnęła 24. roku życia |
| Prawo cywilne | Małoletni – osoba, która nie ukończyła 18 lat i nie zawarła małżeństwa |
| Prawo pracy | Młodociany – osoba, która ukończyła 16 lat, a nie ukończyła 18 lat |
Odpowiedzialność prawna nieletnich
W odniesieniu do osób poniżej 13. roku odpowiedzialność prawną za czyny dziecka ponoszą rodzice. W przedziale 13–17 lat w grę wchodzi odpowiedzialność za czyny karalne (przestępstwa oraz niektóre wykroczenia) według przepisów ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich. Po ukończeniu 17 lat mamy do czynienia z normalną odpowiedzialnością karną, z tym że zgodnie z art. 10 § 4 Kodeksu karnego (k.k.) „w stosunku do sprawcy, który popełnił występek po ukończeniu lat 17, lecz przed ukończeniem lat 18, sąd zamiast kary stosuje środki wychowawcze, lecznicze albo poprawcze przewidziane dla nieletnich, jeżeli okoliczności sprawy oraz stopień rozwoju sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste za tym przemawiają”.
Jednak art. 10 § 2 Kodeksu karnego
dopuszcza za niektóre przestępstwa odpowiedzialność karną nieletnich po
ukończeniu 15 roku życia.
Zastosowanie wobec nieletniego odpowiedzialności tak jak osoby dorosłej jest
możliwe, „jeżeli okoliczności sprawy oraz stopień rozwoju sprawcy, jego
właściwości i warunki osobiste za tym przemawiają”,
a w szczególności „jeżeli poprzednio stosowane środki wychowawcze lub
poprawcze okazały się bezskuteczne”.
Środki stosowane wobec nieletnich.
Zgodnie z art. 5 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich, wobec nieletniego mogą być stosowane środki wychowawcze oraz środek poprawczy w postaci umieszczenia w zakładzie poprawczym. Kara może być orzeczona tylko w wypadkach przewidzianych prawem, jeżeli inne środki nie są w stanie zapewnić resocjalizacji nieletniego.
| Środki wychowawcze |
| Środki poprawcze |
| Mogą zostać orzeczone przez sąd w razie demoralizacji nieletniego lub popełnienia przez niego czynu karalnego. Należą do nich m.in.: upomnienie, zobowiązanie do określonego postępowania (naprawienia wyrządzonej szkody, wykonania wskazanych prac), nadzór odpowiedzialny rodziców lub opiekunów, nadzór kuratora, przepadek rzeczy, umieszczenie w rodzinie zastępczej, młodzieżowym ośrodku wychowawczym, socjoterapeutycznym lub szkolno‑wychowawczym. |
| Umieszczenie w zakładzie poprawczym można orzec jedynie w razie popełnienia czynu karalnego przez nieletniego, który ukończył 13 lat. Jeśli sprawca jest młodszy, można zastosować wobec niego jedynie środki wychowawcze. |
| Środki leczniczo‑wychowawcze |
| Zasądza się je w razie stwierdzenia u nieletniego upośledzenia umysłowego, choroby psychicznej lub innego zakłócenia czynności psychicznych, a także nałogowego picia alkoholu albo używania innych środków odurzających. Sąd rodzinny może umieścić nieletniego w szpitalu psychiatrycznym lub innym zakładzie leczniczym. Jeżeli sprawca wykroczenia jest upośledzony umysłowo w stopniu głębokim, sąd kieruje go do domu pomocy społecznej. |
Zadanie domowe:
Wymień trzy rodzaje środków, które może orzec sąd rodzinny wobec nieletnich . Jakie warunki muszą zostać spełnione, aby można było zasądzić każdy z nich? Odpowiedzi proszę przesyłać na mojego maila.