Szkoła Podstawowa klasa 5 – Biologia
Temat: Budowa, rola i znaczenie bakterii. Charakterystyka wirusów.
Wirusy to niezwykle małe cząsteczki zakaźne, które potrafią wnikać do komórek organizmów i wywoływać ich choroby. Wirusów nie zaliczamy do organizmów ponieważ nie mają budowy komórkowej. Wirusy składają się tylko z materiały genetycznego zamkniętego w białkowej otoczce i nie wykazują czynności życiowych tj. nie odżywiają się, nie oddychają i nie rozmnażają się. Wirusy mogą tylko zwiększać swoja liczbę, czyli namnażać się. Do chorób wirusowych człowieka zaliczamy: grypę, ospę wietrzną, różyczkę, świnkę, odrę i AIDS.
Bakterie są organizmami jednokrokowymi, które nie mają jądra komórkowego, a ich materiał genetyczny – DNA swobodnie unosi się we wnętrzu komórki. Cała komórka otoczona jest ścianą komórkową. Bakterie mają różne kształty: kuliste, podłużne i spiralne. Często na powierzchni bakterii występują liczne rzęski lub wić, które pomagają w poruszaniu się. Bakterie można spotkać wszędzie, na lądzie, w powietrzu i w wodzie. W niskich oraz w wysokich temperaturach. W zależności, gdzie można spotkać bakterie oddychają one za pomocą tlenu, lub beztlenowo. Bakterie w większości są cudzożywne lub są pasożytami, czyli pobierają pokarm od innych organizmów. Jednak wśród nich występują też bakterie samożywne lub takie, które rozkładają materię w glebie. Bakterie rozmnażają się przez podział.Z jednej komórki powstają dwie potomne.
Znaczenie bakterii dla przyrody:
– rozkładają martwe szczątki organiczne,
– uczestniczą w procesie tworzenia gleby,
– żyją w symbiozie z innymi roślinami, przynosząc korzyści obu stroną,
– wywołują choroby roślin i zwierząt.
Znaczenie bakterii dla człowieka:
– służą do produkcji serów, kefirów, jogurtów, kiszenia kapusty lub ogórków,
– rozkładają zanieczyszczenia w ściekach,
– do produkcji leków np. antybiotyków.
– wywołują choroby m.in. gruźlicę, boreliozę, tężca i salmonellę.
Zadanie do zeszytu
Na podstawie treści lekcji:
- Wyjaśnij dlaczego wirusy nie zaliczamy do organizmów żywych.
- Krótko scharakteryzuj bakterie, opisz ich wygląd, gdzie można je spotkać, jak się odżywiają, oddychają itp.