Szkoła Podstawowa klasa 8 – Biologia
Temat: Zależności nieantagonistyczne między gatunkami. Definicja i znaczenie mutualizmu i komensalizmu. E-podręcznik.
Link do e-podręcznika: https://epodreczniki.pl/a/wspolpraca-miedzy-gatunkami/DoyBZxjoO
Współpraca między organizmami roślinnymi i zwierzęcymi w przyrodzie nazywamy zależnościom nieantagonistycznymi. Zależności te przynoszą korzyści przynajmniej jednej ze stron i u żadnego nie powodują strat. Związek, który przynosi korzyści obu gatunkom, nazywamy mutualizmem.Wyróżnia się dwa rodzaje mutualizmu:
– symbiozę (to związek, który bezwzględnie warunkuje przeżycie obu stronom, gdy jeden z organizmów zostanie pozbawiony partnera, ginie).
Jej przykładem jest większość porostów – organizmów, których plechy zbudowane są z komórek glona oraz strzępek grzyba. Porosty są spotykane w skrajnie niekorzystnych warunkach, w jakich żyjące samodzielnie składniki porostu nie mogłyby przetrwać. Grzyb ochrania komórki glonów przed wpływami środowiska i chłonie wodę z otoczenia, a glon przeprowadza fotosyntezę, dzięki której produkuje pokarm dla siebie i partnera. Nawet rozmnażają się wspólnie.
– protokooperację (związek przynosi obu organizmom korzyści, ale nie jest niezbędny do przetrwania).
Protokooperacja łączy na przykład kraby pustelniki, wyjątkowe skorupiaki pozbawione pancerza na odwłoku, z ukwiałami. Pustelniki chronią swój miękki odwłok w muszlach martwych mięczaków. Niektóre z nich, dla dodatkowej ochrony i kamuflażu, przytwierdzają do tych muszli również ukwiały. W zamian jamochłony korzystają z darmowego transportu oraz resztek pokarmu kraba
Najmniej zobowiązującą nieantagonistyczną współzależnością między organizmami jest komensalizm, zwany także współbiesiadnictwem. Pojawia się wtedy, gdy jeden z organizmów odnosi korzyści z obecności drugiego, natomiast drugi nie odnosi ani korzyści, ani strat. Komensalami są głównie padlinożercy żywiący się resztkami pozostawionymi przez drapieżniki, a także zwierzęta korzystające z odchodów innych gatunków. Tak jest w przypadku żuka gnojowego, który składa jaja w odchodach koni. Żuk odnosi korzyść z obecności koni, gdyż bez ich odchodów jego larwy nie miałyby pokarmu. Z kolei dla populacji koni obecność żuków jest całkowicie obojętna.
Zadanie
Nazwij nieantagonistyczne zależności między podanymi gatunkami
Grzyby – glony
Ukwiał – rak pustelnik
Brzoza – grzyb koźlarz
Łubin – bakterie
Mszyce – mrówki
Bąkojady – bawoły afrykańskie
Lwy – hieny