Branżowa szkoła I stopnia – 2 BS – Historia

Temat : dekada Gierka.

Pierwsze lata rządów Edwarda Gierka uchodzą za okres liberalizacji życia społecznego, swego rodzaju prosperity gospodarczej, wzrostu stopy życiowej Polaków. Wyraźnie zwiększyła się liczba inwestycji. Niektóre z nich stawały się wizytówką PRL (Port Północny, Huta Katowice). Nastąpiły zmiany w życiu politycznym – zwolniono z więzień aresztowanych w wyniku wydarzeń marcowych (m.in. Karola Modzelewskiego), a także członków rozbitego w 1970 roku „Ruchu”. Gierek, zabiegając o zachodni kapitał, robił wszystko, aby wzbudzić zaufanie.

Kreował się na bardzo liberalnego „Europejczyka”. Zapowiedział budowę „drugiej Polski” („Aby Polska rosła w siłę, a ludzie żyli dostatniej”). Próbował wprowadzić nowoczesne technologie z Zachodu, miał plany rozbudowy przemysłu. Niestety, zwykle czas realizacji inwestycji był przekraczany. Zakłady wchodziły w fazę produkcji z opóźnieniem. Nie przynosiły zysków, a kredyty trzeba było spłacać. W erze gierkowskiej – zgodnie z założeniami planów na lata 1971–1975, 1976–1978 – inwestowano przede wszystkim w przemysł ciężki i górnictwo.

Powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych w Bielsku‑Białej i Tychach, produkująca na włoskiej licencji samochód marki Fiat 126p, który miał być autem dostępnym dla każdego. Zadbano też o ciągi komunikacyjne: w Warszawie wybudowano Dworzec Centralny, powstała także trasa szybkiego ruchu Katowice–Warszawa.

Gierek starał się, żeby w pierwszych latach jego władzy społeczeństwo odczuło poprawę koniunktury, stąd znaczna część kredytów została przeznaczona na konsumpcję. Ponadto podwyższano płace, nastąpił wzrost emerytur (o ponad 40%). Zniesione zostały podatki od wynagrodzeń osób pracujących w przedsiębiorstwach państwowych. Zwiększyło się zaopatrzenie rynku w artykuły przemysłowe, m.in. pralki, lodówki, telewizory. Ponadto Gierek wprowadził emerytury rolnicze i możliwość zdawania gospodarstw na Skarb Państwa.

W połowie lat 70. symptomy kryzysu były już bardzo widoczne. Oprócz wspomnianych wyżej powodów, dotyczących niewłaściwej polityki inwestycyjnej i mnożenia etatów, widać było wyraźnie, że pozycja Gierka w partii osłabła. Pojawiała się krytyka ze strony sekretarzy komitetów wojewódzkich. To oni zmuszeni byli wdrażać nieprzynoszące sukcesów projekty. Gierek, broniąc się przed możliwością zawiązania przez sekretarzy wojewódzkich porozumienia przeciwko jego władzy, wprowadził reformę administracyjną, która podzieliła kraj na 49 województw (do tej pory było ich 17). O ile dotychczas porozumienie większości szefów było realną groźbą, o tyle zebranie ponad 30 sojuszników stanowiło już problem, zwłaszcza że nowe stanowiska zostały obsadzone przez osoby popierające politykę Gierka. Z nieznanych też powodów (najprawdopodobniej, aby udowodnić lojalność wobec Moskwy) w lutym 1976 roku dokonano zmian w konstytucji, wprowadzając zapisy o nierozerwalności przyjaźni polsko‑radzieckiej, o tym, że PZPR jest przewodnią siłą narodu, a Polska państwem socjalistycznym.

Przeczytaj tekst i odpowiedz na pytania.

1.Wymień inwestycje epoki Gierka.

2. Na czym polegała reforma administracyjna?

3. kiedy dokonano zmian w konstytucji i jaki wpis do niej wprowadzono?