Innowacja „Cyberdetoks w naturze. Cztery pory roku w lesie z leśnikiem i Laboratoriami Przyszłości” realizowana we współpracy z Nadleśnictwem Kluczbork Lasy Państwowe
W naszym ośrodku w klasach IV–VI Szkoły Podstawowej realizujemy innowację pedagogiczną, której celem jest wspieranie harmonijnego rozwoju uczniów poprzez ograniczenie czasu spędzanego przed ekranem i zwiększenie kontaktu z naturą. Projekt odpowiada na współczesne wyzwania związane z nadmiernym korzystaniem z urządzeń cyfrowych.
W świecie, w którym ekran coraz częściej zastępuje relacje, ruch i prawdziwe doświadczenia, potrzeba nowych, odważnych rozwiązań edukacyjnych staje się nie tylko wyzwaniem, ale i koniecznością. Realizacja innowacji odpowiada na ten problem w sposób wyjątkowy – nie walczy z technologią, lecz przywraca równowagę, prowadząc uczniów tam, gdzie wszystko zaczyna się od nowa: do natury.
Innowacyjność projektu polega na przeniesieniu profilaktyki uzależnień cyfrowych z poziomu teorii do autentycznego doświadczenia. Zamiast mówić uczniom, że „za dużo czasu spędzają przed ekranem”, pokazujemy im świat, który może ten ekran zastąpić – świat ciszy, zapachu lasu, szumu drzew i prawdziwej obecności. To właśnie w lesie uczniowie odkrywają, że odpoczynek nie musi oznaczać scrollowania ekranu, a relacje nie potrzebują zasięgu Wi-Fi. To podejście wykracza poza tradycyjne działania profilaktyczne. Nie opiera się na zakazach ani moralizowaniu, lecz na budowaniu wewnętrznej motywacji poprzez przeżycie. Uczeń nie tylko słyszy o skutkach nadmiernego korzystania z technologii – zaczyna je rozumieć, ponieważ doświadcza alternatywy, która daje mu spokój, radość i poczucie sensu. Szczególną wartością innowacji jest połączenie profilaktyki uzależnień cyfrowych z edukacją zawodową, przyrodniczą, emocjonalną, społeczną, artystyczną i technologiczną. Las staje się naturalną przestrzenią rozwoju – miejscem, w którym uczniowie uczą się uważności, regulacji emocji, współpracy i odpowiedzialności. W tym kontekście profilaktyka przestaje być jedynie działaniem zapobiegawczym – staje się procesem budowania dobrostanu. Nowatorskim elementem innowacji jest również świadome wykorzystanie treningu uważności (mindfulness) w środowisku naturalnym. To właśnie tam, z dala od bodźców cyfrowych, uczniowie mają szansę naprawdę być „tu i teraz” – usłyszeć własne myśli, poczuć oddech i zauważyć detale świata, które w codziennym pośpiechu często umykają. Dzięki temu rozwijają umiejętność redukcji stresu i autoregulacji, co stanowi ważny czynnik chroniący przed uzależnieniami.
Dodatkową wartością jest bezpośredni kontakt z leśnikiem, który nadaje działaniom autentyczności i pokazuje, że relacja człowieka z naturą może być także drogą zawodową, pasją i odpowiedzialnością.
W ramach realizacji innowacji odbyły się:
- 🌿 Warsztaty „Pod Dębem – moje korzenie, moja siła”. 🌳 💚
Podczas zajęć uczniowie stworzyli wspólny „Dąb Mocy” oraz poznawali znaczenie drzew w przyrodzie i kulturze. Odkrywali także, co daje im siłę i wsparcie.
- Zajęcia terenowe pt.🌳 „Jesienny las – barwy natury, cisza i technologia w służbie przyrodzie”. 🍂💻
Pod czujnym okiem Pani Patrycji i Pana Dominika, pracowników Nadleśnictwa Kluczbork Lasy Państwowe las stał się przestrzenią nauki i odkryć. Uczniowie uczyli się korzystać z aplikacji „Mobilny Bank Danych o Lasach”, aby wyznaczyć trasę wędrówki, określić kierunki świata, opisywać otoczenie i rozpoznać gatunki drzew. Las zmienił się w prawdziwą salą lekcyjną, w której technologia spotkała się z naturą.
- Zajęcia terenowe pt.❄️ ”Ślady, których nie widać na ekranie – zimowy las.” ❄️🌲
Podczas wycieczki do Pensjonatu Leśnego „Krystyna” w Wierzchach (Nadleśnictwo Kluczbork) uczniowie poznawali bioróżnorodność zimowego lasu. Dowiedzieli się, na czym polega praca leśnika oraz jaką rolę odgrywa łowiectwo w ochronie przyrody i utrzymaniu równowagi ekosystemu leśnego. Wspólnie z leśniczym poszukiwali śladów zwierząt – tropów na śniegu, pogryzionych gałązek, piór, nor czy śladów żerowania. Wyjątkowym przeżyciem był koncert na rogu myśliwskim wykonany przez pana Dominika. Uczniowie zostali przywitani sygnałem „Powitanie”, usłyszeli sygnał „Na zbiórkę”, a na zakończenie dnia – „Koniec polowania”, który symbolicznie zamknął to spotkanie z tradycją łowiecką i przyrodą.
- Warsztaty 🎨 plastyczno-informatyczne „Zostań Strażnikiem Cyfrowego Lasu”
Zajęcia poświęcone były bezpieczeństwu w Internecie. Uczniowie pracowali z rymowankami utrwalającymi zasady bezpiecznego korzystania z sieci, a swoją kreatywność wyrażali poprzez prace plastyczne inspirowane symbolami bezpieczeństwa cyfrowego m.in.:
korzeniami – fundamentami bezpieczeństwa,
kłódką – silnym hasłem,
sercem – prywatnością,
tarczą – ochroną i programami antywirusowymi,
kciukiem i lajkiem – kulturą i odpowiedzialnością w sieci,
małpą i Wi-Fi – komunikacją i łącznością,
zagrożeniami – wirusami i zasadami bezpiecznego korzystania z Internetu.
- Zajęcia terenowe pt. 🌱 „Gdy las budzi się do życia – wiosna, odpowiedzialność i technologia na rzecz przyrody”. 🌲
Tym razem odwiedziliśmy Wyłuszczarnię Nasion Nadleśnictwa Kluczbork w Lasowicach Małych, gdzie uczniowie mogli zobaczyć, „skąd bierze się” las oraz jak należy przygotować nasionko, aby mogło dać początek nowemu drzewu.
Dowiedzieliśmy się m.in.:
🌰 jak pozyskuje się nasiona drzew iglastych i liściastych;
🌲 dlaczego niektóre szyszki zbiera się jeszcze zielone i to prosto z wysokich drzew;
🌳 jak wygląda proces przygotowania nasion do wysiewu;
🍃 w jakich warunkach i w jaki sposób przechowuje się nasiona;
❄️ mieliśmy także okazję zobaczyć chłodnię, w której są one magazynowane.
- W ramach innowacji realizowane były także konkursy plastyczne:
– „Las w odcieniach szarości”,
– „Strażnik cyfrowego lasu”,
– „Mali i duzi przyjaciele lasu”. Konkursy rozwijały talenty artystyczne
uczniów i pokazywały, że natura może być niewyczerpanym źródłem inspiracji, a czas spędzony z dala od ekranów sprzyja twórczości i wyciszeniu. W pracach wykorzystywano różnorodne techniki plastyczne oraz materiały naturalne, takie jak liście, szyszki, gałązki czy kora drzew.
Powstałe prace odzwierciedlają bogactwo dziecięcej i nastoletniej wyobraźni oraz ich rosnącą świadomość ekologiczną. Najciekawsze prace zostały zaprezentowane na szkolnych wystawach.
- Zajęcia terenowe w Bąkowie pt. „Zostawiamy ślad, który rośnie” – 🌱 sadzenie młodego pokolenia drzew i poznanie zasad odnawiania lasu.
Uczniowie uczestniczyli w sadzeniu młodego pokolenia drzew i poznawali zasady odnawiania lasu. Dowiedzieli się, jak przygotować glebę, prawidłowo sadzić młode drzewka oraz dlaczego odpowiedni dobór gatunku do siedliska ma tak duże znaczenie. Dzięki wykorzystaniu aplikacji „Mobilny Bank Danych o Lasach” ćwiczyli również orientację w terenie🧭 i odczytywanie map leśnych.
- Zajęcia edukacyjne z informatyki, przyrody, biologii, j. polskiego, techniki i plastyki.
Realizacja innowacji w sposób naturalny zakłada integrację treści z różnych obszarów edukacyjnych. Korelacja między przedmiotowa nie jest tu dodatkiem, lecz fundamentem działań – wynika bezpośrednio z charakteru pracy w terenie oraz holistycznego podejścia do rozwoju ucznia. Dzięki temu uczniowie postrzegają wiedzę jako spójną całość, a zdobywane umiejętności mają praktyczny charakter i mogą być wykorzystywane w codziennym życiu.
Innowacja „Cyberdetoks w naturze. Cztery pory roku w lesie z leśnikiem i Laboratoriami Przyszłości” to coś więcej niż innowacja edukacyjna. To zaproszenie do zmiany stylu życia, zatrzymania się i odzyskania tego, co w świecie cyfrowym często zostaje zagubione – uwagi, relacji, spokoju i kontaktu z samym sobą.
Podczas wyjazdów do lasu oraz zajęć plastyczno – technicznych wykorzystywane zostały pomoce dydaktyczne zakupione w ramach Rządowego Programu #Laboratoria Przyszłości#.
Podczas wyjazdów do lasu przez cztery pory roku uczniom towarzyszyli wychowawcy: Pani Agnieszka Niejadlik, Pani Sylwia Kanicka, Pani Agnieszka Mazurczak i Pani Ewa Molska oraz autorki innowacji – Pani Beata Bryk i Pani Monika Hoc-Osada.
