Szkoła podstawowa klasa 8 – Geografia
Temat: Gospodarowanie w strefie suchej.
Zapoznaj się z notatką.
Woda to najbardziej uniwersalna substancja, niezbędna w procesach życiowych wszystkich organizmów na Ziemi. Jest też jednym z najczęściej wykorzystywanych surowców w wielu dziedzinach gospodarki. Jednak cała hydrosfera ziemska zawiera tylko 3% wody słodkiej. Zastanówmy się, gdzie się ona znajduje. Najwięcej – ok. 75% – występuje w postaci lodowców i pokrywy lodowej. Około 24% to wody podziemne i gruntowe. Woda słodka na powierzchni Ziemi – w rzekach, jeziorach – to tylko 0,33% całej słodkiej wody.
Przejściowy wąski pas ciągnący się od Oceanu Atlantyckiego na zachodzie Afryki aż po Wyżynę Abisyńską na wschodzie nazywa się Sahelem. Termin Sahel wywodzi się z języka arabskiego, w którym oznacza ‚brzeg, krawędź, pas graniczny’.
Klimat Sahelu cechuje się bardzo wysoką średnią roczną temperaturą powietrza wynoszącą od 25°C do 30ºC. Pory roku wyznaczane są przez opady. Pora deszczowa trwa krótko, ok. 2–3 miesięcy; przez pozostałą część roku trwa gorąca pora sucha. Ważną cechą klimatu w strefie Sahelu jest nieregularność opadów, które nawet w ciągu dwóch kolejnych lat znacznie się różnią. Corocznie zmienia się wysokość opadów, ale także następuje ich przesunięcie na inne miesiące. Zdarzają się kilkuletnie okresy bardziej wilgotne, a następnie czas, w którym opady całkowicie zanikają. Ważną cechą klimatu na tym obszarze są nocne spadki temperatury powietrza w porze suchej o ok. 10°C. Te cechy klimatu mają wpływ na pozostałe elementy środowiska przyrodniczego Sahelu:
- kształtują sieć rzeczną, wpływając na wielkość przepływu w rzekach;
- ograniczają rozwój roślinności;
- oddziałują na gleby i faunę w tym regionie.
Większość rzek w strefie Sahelu to cieki okresowe. Woda pojawia się wraz z nadejściem deszczu, a w porze suchej rzeka zanika i pozostaje tylko sucha dolina. Stałymi rzekami są te, których źródła znajdują się w obszarach o wilgotniejszym klimacie. Na zachodzie jest to rzeka Senegal i środkowy odcinek rzeki Niger, na wschodzie środkowy odcinek największej rzeki w Afryce – Nilu. W środkowej części Sahelu leży okresowe jezioro Czad o zmiennej powierzchni – w porze deszczowej ma 26 tys. km², w porze suchej tylko 7 tys. km². Duże parowanie zmniejsza powierzchnię jeziora i powoduje wytrącanie się pokładów soli, które są eksploatowane. W całym Sahelu występuje sporo słonawych jezior i bagnisk, które ożywają w porze deszczowej.
Wzrost roślinności jest
całkowicie uzależniony od rozkładu opadów w ciągu roku. Nawet w tak
wąskim pasie, jakim jest Sahel, nieco inne zespoły roślinne występują na
północy regionu, a inne na południu. W części północnej nie występują
drzewa, a jedynie płaty wieloletnich traw. Na południu roślinność tworzy
zwartą pokrywę, pojawiają się drzewa akacji, a w dolinach
okresowych rzek lasy galeriowe.
Fauna w tym
regionie w różny sposób przystosowała się do długiego okresu suszy.
Typowymi zwierzętami kopytnymi są antylopy adaks i oryks doskonale
znoszące brak wody, np. antylopa oryks w okresie, gdy trawa jest zielona,
nie musi pić przez miesiąc. Liczną grupą są gryzonie: pieski pustynne, skoczki
pustynne, a także węże, jaszczurki oraz ptaki. Niektóre gatunki gryzoni
gromadzą zapasy w norach, aby przetrwać okres suszy lub nawet zapadają
w sen w tej porze roku.
Zadanie:
– Zapisz w zeszycie co to jest SAHEL.
– Zaznacz informacje na temat SAHELU.
Zadanie wyślij na maila kamilsiud@interia.pl
Wszystko masz w notatce.