Szkoła Podstawowa klasa 8 – Geografia

Temat: Amazonia.

Zapoznaj się z notatką.

Terminem Amazonia obejmuje się obszar, w którym występują elementy środowiska przyrodniczego tworzące wyjątkowy typ ekosystemu. Jest to klimat równikowy, w którym nie ma termicznych pór roku. Średnia temperatura najcieplejszego miesiąca w stacji Manaus wynosi 28,2°C, średnia temperatura najchłodniejszego miesiąca wynosi 26,6°C. Obie te wartości różnią się od średniej temperatury rocznej (27,2°C) zaledwie o ok. 1°C. Opad jest bardzo wysoki w ciągu każdego miesiąca, a roczna suma przekracza 2 tys. mm.
Gleba powstaje z szybko rozkładających się szczątków organicznych i wyrasta na niej wilgotny, zróżnicowany gatunkowo, wiecznie zielony las równikowy.
Geograficznie Amazonia obejmuje Nizinę Amazonki, południową część Wyżyny Gujańskiej oraz szerokie doliny rzek płynących z Wyżyny Brazylijskiej ku Amazonce.
W lesie równikowym wyraźnie zaznaczają się jego warstwy. W podłożu, w cieniu lasu rośnie gęste runo leśne oraz korzenie wyższych roślin, a na nich epifity. Drugą warstwę tworzą podrosty drzew wykształcających głównie pnie i minimalną ilość liści, by jak najszybciej podrosnąć i przedostać się do światła. Trzecia warstwa to właściwy okap lasu równikowego na wysokości 20–25 m. Są to drzewa o kulistych lub parasolowatych koronach, spięte lianami i rosnącymi na nich epifitami. Ponad nimi wznoszą się samotnie najwyższe drzewa sięgające 50 m wysokości. W lesie równikowym żyje ok. 3 tys. rozmaitych gatunków drzew, a wśród nich jest wiele gatunków reliktowych i endemicznych. Wpływ na ekosystem Amazonii ma także bardzo wysoka zawartość pary wodnej w powietrzu – średnia wilgotność względna sięga 80%. Cały ekosystem lasu równikowego jest niezwykle wrażliwy i naruszenie jednego z elementów lub tylko jego osłabienie może spowodować zakłócenia w funkcjonowaniu ekosystemu.
Lasy w Brazylii zajmują 60,5% powierzchni kraju, z czego zdecydowanie największym zbiorowiskiem leśnym są wilgotne lasy równikowe na Nizinie Amazonki. Spełniają one bardzo ważne funkcje w cyklach obiegu wody i dwutlenku węgla na całej Ziemi. Obszar amazońskiego lasu równikowego nazywa się zielonymi płucami Ziemi, gdyż roślinność tego obszaru wytwarza w procesie fotosyntezy od 20% do 45% światowej produkcji tlenu.
Na początku lat 60. XX wieku w Brazylii rozpoczęto intensywną eksploatację lasów równikowych w Amazonii. Roślinność wycina się lub wypala, by uzyskać tereny dla rolnictwa, głównie dla hodowli bydła i pod uprawę soi. Niekiedy wycina się cenne gatunki drzew w celu pozyskania drewna, niszcząc cały ekosystem funkcjonujący wokół nich. Do zniszczenia wielkich połaci lasów równikowych przyczyniło się także przeprowadzenie drogi transamazońskiej łączącej wybrzeże Oceanu Atlantyckiego z zachodnią częścią Niziny Amazońskiej. Obecnie największy legalny i nielegalny wyrąb lasów następuje od wschodu i południa Niziny Amazońskiej. Należy pamiętać, że w lasach Amazonii żyją Indianie – pierwotni mieszkańcy tych ziem tworzący społeczności o swoistej kulturze.
Lasy równikowe na całym świecie zajmują łączną powierzchnię 11,5 mln km², z czego na Amerykę Południową przypada ok. 58%. Brazylia w ciągu 10 lat utraciła 165 tys. km² lasów. Jest to największy ubytek powierzchni leśnej na świecie. Jeżeli ta tendencja nie zostanie powstrzymana w najbliższych dekadach nastąpi utrata nawet 1 mln km² lasów równikowych.

Do następstw nadmiernego wylesiania (deforestacji) obszaru Amazonii należą:

• wzrost zawartości dwutlenku węgla (CO2) w atmosferze dotychczas uwięzionego w roślinności i glebie; 1 ha lasu pochłania ok. 20 razy więcej węgla z atmosfery niż roślinność na polu uprawnym;
• rozdzielenie (fragmentacja) zwartych terenów lasu równikowego przez tereny rolnicze, co prowadzi do utraty siedlisk życiowych wielu organizmów;
• utrata siedlisk powoduje zmniejszanie się bioróżnorodności gatunkowej, gdyż każdy gatunek, aby mógł się rozwijać, musi mieć określony obszar siedliskowy; w lasach równikowych występuje największa różnorodność organizmów roślinnych i zwierzęcych;
• wzrost erozji gleb i ich degradacja – wycięcie lasu i przeznaczenie uzyskanego terenu pod uprawy powoduje utratę substancji odżywczych gleby, która szybko staje się jałowa;
• zaburzenia obiegu wody w atmosferze, co może oddziaływać na klimat w skali lokalnej, a nawet regionalnej.

Zadanie:

– Zapisz w zeszycie następstwa nadmiernego wylesiania obszaru Amazonii.

Zadanie wyślij na maila kamlisiud@interia.pl