Szkoła podstawowa – Klasa 8 – Historia

Temat lekcji: Poznański czerwiec.

Temat lekcji: Mała stabilizacja

Ostatecznym impulsem wydarzeń w 1956 roku okazało się jednak wystąpienie robotników w Poznaniu rozpoczęte 28 czerwca. Pod hasłem „Chleba i Wolności” pracownicy Zakładów im. Stalina (obecnie Cegielskiego) domagali się przede wszystkim poprawy swojej sytuacji finansowej, złagodzenia represji politycznych, liberalizacji życia.

Przedstawiciele władz nie widzieli potrzeby rozmowy z robotnikami. Z powodu braku reakcji władz nastroje zaczęły się radykalizować. Pojawiły się hasła antyrządowe, antykomunistyczne i antyradzieckie. Tłum demonstrujących został ostrzelany z okien Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, co doprowadziło do eskalacji wydarzeń.

Demonstrujący zdobyli broń, opróżniając magazyny poznańskich uczelni wojskowych, ewentualnie rozbrajając posterunki milicji. Zamieszki uliczne przekształciły się w starcia, budowano barykady, wykorzystywano butelki z materiałem łatwopalnym. Do tłumienia demonstracji rząd użył wojska. Do Poznania skierowano 11 tys. żołnierzy i ciężki sprzęt, m.in. 360 czołgów.

Władze nie dysponowały oddziałami, których można było użyć do tłumienia zamieszek, stąd decyzja o wykorzystaniu wojska. Na ulicach trwały walki, szpitale zapełniły się rannymi. W Poznaniu wprowadzono godzinę milicyjną, wszystkie ważniejsze budynki obstawiono wojskiem. W efekcie po trzech dniach stłumiono demonstracje. W walkach zginęło ponad 70 osób. Władze początkowo twierdziły, że wystąpienia w Poznaniu zostały sprowokowane przez „imperialistów”.

Później zmieniono podejście, uznając je za „słuszny protest robotniczy”, będący odpowiedzią na złą politykę władz lokalnych i centralnych, niemniej upatrywano w nich również „elementu bandyckiego i niszczycielskiego.

Przeczytaj tekst i odpowiedz na pytania.

1.Podaj pełną datę wystąpienia robotników z Zakładów im Stalina w Poznaniu.
2.Czego domagali się robotnicy?
3.Ile dni trwały walki robotników z wojskiem na ulicach Poznania i jak się zakończyły?

Temat lekcji: Mała stabilizacja

Prześladowania „prowodyrów zajść” zakończyły się po objęciu przez Gomułkę funkcji I sekretarza. Jednak osoby, które oczekiwały teraz przeprowadzenia gruntownych zmian, przeżyły ogromne rozczarowanie. Na wiecu przed warszawskim Pałacem Kultury i Nauki do zgromadzonego tłumu Gomułka powiedział: „Dość wiecowania, dość manifestacji, czas przejść do codziennej pracy”.

Mimo wszystko nadal odbywały się demonstracje, m.in. zorganizowano manifestację poparcia dla węgierskich powstańców. Stłumienie powstania węgierskiego wywołało falę niechęci do Sowietów. W prasie ukazywały się artykuły, w których wyrażano solidarność z Węgrami, a także – początkowo tolerowane – wypowiedzi o charakterze antyradzieckim.

Optymizmem napawała poprawa stosunków z Kościołem (zwolnienie kardynała Stefana Wyszyńskiego i przywrócenie religii w szkołach) czy podpisanie umowy polsko radzieckiej pozwalającej na powrót repatriantów. Do końca marca 1959 roku powróciło do kraju prawie 250 tys. osób. Gomułka wycofał się także z kolektywizacji rolnictwa. Ponadto uregulowano kwestie zasad stacjonowania wojsk radzieckich w Polsce. Z polskiego wojska odwołano znaczną część radzieckich doradców. Czasy rządów Gomułki nazywa się okresem „małej stabilizacji”, jednak w 1958 roku rozpoczął się ostry konflikt z Kościołem. Członkom partii zakazano uczestniczenia w nabożeństwach i korzystania z sakramentów. Rząd nie wyraził zgody na przyjazd papieża Pawła VI do Polski. Utrudniał również peregrynację obrazu jasnogórskiego po Polsce. Dbano o monopol informacyjny.

Władzom przybyło kolejne medium: telewizja. Pierwszy program telewizyjny można było obejrzeć jesienią 1952 roku, ale dopiero od lutego 1961 roku rozpoczęła się codzienna ich emisja. W 1970 roku uruchomiono drugi ogólnopolski kanał telewizyjny. Telewizory były początkowo bardzo drogie – ich cena odpowiadała przeciętnemu rocznemu zarobkowi obywatela PRL.

W życiu gospodarczym nastąpił zastój. Na wsi zaprzestano wprawdzie kolektywizacji, ale nie doinwestowywano rolnictwa. Kolejne plany gospodarcze na lata 1961–1965 i 1966–1970 zakładały rozbudowę przemysłu, m.in. powstawało Turoszowskie Zagłębie Węgla Brunatnego, rozwijało się zagłębie miedziowe oraz zakłady w Puławach. Ludność mieszkająca w ośrodkach przemysłowych odczuwała poprawę swojego położenia, jednak większość społeczeństwa polskiego nie była zadowolona z poziomu życia. Pojawienie się na rynku większej ilości sprzętu gospodarstwa domowego czy budowa większej liczby domów nie zaspokoiły oczekiwań społecznych.

„Mała stabilizacja” – nazwa okresu rządów Władysława Gomułki po 1956 r., wymyślona przez Tadeusza Różewicza.
1. Rządy Gomułki a) cechy:

odejście od stalinowskich form kontroli społeczeństwa,duże uzależnienie od Moskwy,
zniknął strach przed bezpodstawnymi aresztowaniami,
zmniejszono indoktrynację społeczeństwa,
rozwój polskiej kultury,
rozwój polskich środowisk opiniotwórczych zgromadzonych wokół tygodnika „Polityka”,
nie pozwolono jednak na działalność organizacji niezależnych, wszechobecna była cenzura,
nie poprawiły się warunki bytowe obywateli, rosła dysproporcja standardu życia w stosunku do krajów Europy Zachodniej jak i Czechosłowacji, Węgier czy NRD,
słabe zaopatrzenie sklepów,

Polecenie.
Przepisz do zeszytu notatkę ,,mała stabilizacja’’ oraz rządy Gomułki.