Szkoła podstawowa klasa 8 – Biologia
Temat: Proces ewolucji organizmów. Dowody na istnienie ewolucji.
Ewolucja to stopniowy i powolny proces zmian budowy ciała, sposobu życia, upodobań pokarmowych lub innych cech gatunkowych, prowadzący do powstania nowego gatunku. Zmiany te wynikają ze zmian zachodzących w środowisku. Czasem z gatunku wyjściowego, zwanego przodkiem, powstaje kilka gatunków potomnych. Następstwem tych procesów jest ogromna ilość różnorodnych istot żywych.
Ewolucję potwierdzają bezpośrednie oraz pośrednie dowody. Dowody bezpośrednie pozwalają śledzić kolejność pojawiania się poszczególnych form życia organizmów np. skamieniałości, ogniwa pośrednie, relikty. Dowody pośrednie opierają się na analizie podobieństw oraz różnic w budowie i sposobie funkcjonowania np. występowanie na Ziemi(np. kangury naturalnie żyją tylko w Australii), jednością planu budowy ciała i posiadania narządów szczątkowych. Narządy szczątkowe to narządy, które kiedyś pełniły bardzo ważną funkcję, a dziś są bardzo zredukowane i często nie pełnią żadnej istotnej roli. U człowieka takimi narządami są zęby mądrości, wyrostek robaczkowy i kość ogonowa.
Skamieniałości to szczątki i ślady działalności organizmów zachowane w osadach skorupy ziemskiej. Mogą to być fragmenty roślin, kości i zęby. Pozwalają one odtworzyć przypuszczalny wygląd osobników.
Współcześnie na Ziemi żyją relikty, inaczej żywe skamieniałości. To pojedyncze gatunki, które przetrwały do dziś, mino, że ich bliscy krewni już dawno wymarli. Dzięki temu, że ewolucja reliktów przebiega bardzo powoli, mogą one nam wiele powiedzieć o życiu i wyglądzie organizmów z przeszłości. Przedstawicielami reliktów jest dziobak, kolczatka i ryba latimeria.
Informacja o cechach nawet odległych przodków jest ciągle zapisana w DNA. Cechy te jednak nie pojawiają się w budowie współczesnych organizmów lub pojawiają się tylko w pewnym momencie np. podczas rozwoju zarodkowego u człowieka pojawią się zalążki łuków skrzelowych podobnych do tych jakie występują u ryb.
Zadania do zeszytu.
- Napisz co to jest ewolucja.
- Wymień dowody na istnienie ewolucji.
- Wyjaśnij, co to są skamieniałości i podaj przykład.
- Wyjaśnij pojęcie „relikty” i podaj ich przykład.